Dàn ý chi tiết phân tích bài thơ Chiều tối

Bạn đang xem: Dàn ý chi tiết phân tích bài thơ Chiều tối tại thomo.vn Một trong những vấn đề then chốt để làm nên những bài văn hay đó là trước lúc làm bài …

Một trong những vấn đề then chốt để làm nên những bài văn hay đó là trước lúc làm bài các em cần lập dàn ý cho bài viết đó. Với Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối dưới đây kỳ vọng sẽ là một trong những gợi ý giúp các em hoàn thiện bài viết của mình một cách tốt nhất! Mời các bạn cùng tham khảo nhé!

Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối – Mẫu số 1

1. Mở bài

– Giới thiệu về tác giả Hồ Chí Minh và đặc điểm thơ của Người

– Giới thiệu nói chung về bài thơ Chiều tối

2. Thân bài

a, Hai câu đầu:

– Hình ảnh cánh chim: hình ảnh ước lệ thân thuộc của thơ cổ, báo hiệu trời sắp tối

– Hình ảnh chòm mây: hình ảnh thơ cổ điển, gợi nên sự mênh mông của tự nhiên, cảnh vật.

+ “Cô vân”: gợi nên hình ảnh chòm mây lẻ loi, cô độc giữa vũ trụ rộng lớn.

+ Từ láy “mạn mạn”: chậm chậm, trôi nổi, lững lờ.

=> Hai câu thơ với văn pháp chấm phá và sử dụng hình ảnh thơ cổ điển đã vẽ nên một bức tranh tự nhiên lúc chiều tà. Qua đó hiện lên nhân vật trữ tình yêu tự nhiên, sáng sủa vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt và khát vọng tự do

b. Hai câu còn lại:

– Hình ảnh cô em xóm núi trong tư thế lao động: gợi nên tư thế khỏe khoắn, phá vỡ sự yên ắng của cảnh vật buổi chiều tà

– Điệp ngữ “ma bao túc” tạo hiệu quả diễn tả sự chuyển động theo vòng quay ko dứt của chiếc cối xay, cô gái lao động rất siêng năng.

– Chữ “hồng” được xem là “nhãn tự”, “con mắt thơ” thắp trong bài thơ một sức sống mãnh liệt, tràn đầy niềm tin vào một ngày mai tươi sáng, tốt đẹp hơn.

=> Sự vận động của cảnh vật từ bóng tối tới ánh sáng.

3. Kết bài

– Nói chung trị giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ: bài thơ Chiều tối với việc sử dụng hình ảnh thơ cổ điển, từ ngữ cô đọng, súc tích cùng các giải pháp tu từ đã trình bày một cách rõ nét tình yêu tự nhiên, sự gắn bó với những con người lao động và ý thức sáng sủa yêu đời vượt lên mọi hoàn cảnh của thi sĩ.

– Qua đó cũng trình bày phong cách thơ của Người – sự liên kết giữa văn pháp cổ điển và văn pháp hiện đại.

Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối – Mẫu số 2

I. Mở bài:

– Giới thiệu nói chung về tác giả và tác phẩm

Người ta biết tới Hồ Chí Minh là một danh nhân văn hóa, một chính trị gia, nhà tư tưởng lỗi lạc của dân tộc Việt Nam nhưng đồng thời cũng là một cây bút lớn của nền văn học dân tộc với nhiều tác phẩm thơ, văn xuôi rực rỡ. “Nhật kí trong tù” là một tập thơ nổi tiếng của Bác, đọc các bài thơ, người đọc mường tượng ra những cái cảnh Bác gợi, những cái tình, cái cảm Bác gửi vào từng con chữ. Hoàn cảnh, suy nghĩ, tư tưởng của Người nhờ đó nhưng cũng được mọi người thông cảm, san sớt nhiều hơn. “Chiều tối” là một bài thơ vô cùng rực rỡ trích trong tập thơ này.

II. Thân bài:

1. Giới thiệu tác giả tác phẩm:

a. Tác giả: Hồ Chí Minh

– Là một danh nhân văn hóa, nhà tư tưởng, chính trị gia nổi tiếng của dân tộc, non sông Việt Nam.

– Là nhà văn, thi sĩ với nhiều tác phẩm ấn tượng, nổi tiếng.

b. Tác phẩm:

– Trích “Nhật kí trong tù”.

– Hoàn cảnh sáng tác: lúc Bác bị chuyển lao từ Tĩnh Tây tới nhà lao Thiên Bảo.

2. Phân tích bài thơ:

a. Hai câu đầu: Bức tranh núi rừng vào buổi chiều tối

– Cảnh tự nhiên được vẽ bằng những nét vẽ đậm: “chim” – “mỏi mệt bay”, “chòm mây” – “bay nhẹ”.

– Bằng việc sử dụng thi liệu thân thuộc: “mây”, “chim”, ca dao, thơ lục bát, truyện Kiều – Nguyễn Du, tác giả đã vẽ cảnh bằng những nét chấm phá, tả ít gợi nhiều, gợi được cái hồn của cảnh, thời kì đang trôi về cuối ngày theo cánh chim, ko gian thì vắng lặng ko một bóng người. Đó là văn pháp tả cái động để gợi cái tĩnh, lấy điểm tả diện đầy tinh tế gợi gợi ra ko gian, thời kì. Bức tranh miền sơn cước buổi chiều tối xuất hiện vắng lặng, hẻo lánh buồn.

– Cấu trúc thơ đăng đối liên kết cùng âm điệu thơ nhẹ nhõm gợi ra nỗi buồn, cảnh được nhìn qua con mắt nhân vật trữ tình, qua những nét vẽ ngoại cảnh ta thấy được tâm trạng của con người, đó là tâm trạng man mác buồn, mỏi mệt sau một ngày dài, nỗi buồn được tạo nên bởi ngoại cảnh, buồn vì xa Tổ quốc, mất tự do.

– So sánh với hình ảnh người lữ thứ trong “Chiều hôm nhớ nhà” của Bà Huyện Thanh Quan ta có thể thấy điểm giống giữa hai bài thơ là đều nói về nỗi buồn trước cảnh chiều hôm nhưng điểm khác ở đây là bài thơ này trình bày tâm trạng buồn của người chiến sĩ cách mệnh bị lưu đày.

– Qua bức tranh tự nhiên ta còn đọc được cả tình yêu tự nhiên của người tù, dù mỏi mệt trong cảnh chân cùm tay xích người tù đó vẫn mở tâm hồn mình ra với tự nhiên ngoại cảnh, tâm trạng giao hòa với cảnh vật đất trời xung quanh.

– Hai câu thơ đầu mang âm hưởng cổ điển rõ nét với thể thơ, thi liệu, văn pháp mô tả… nhưng Hồ Chí Minh học cổ nhưng ko hề cổ bởi cảnh ở đây mang tâm trạng cụ thể của nhân vật trữ tình trong một hoàn cảnh cụ thể. Trong thơ Đường, thường thường là tâm thế con người trước vũ trụ rộng lớn vô cùng vô tận…

b. Hai câu sau: Bức tranh cuộc sống sinh hoạt của con người

– Tác giả đã chuyển cảnh bất thần nhưng tự nhiên, hợp lý: lúc trời đã tối, xung quanh tối thì ánh mắt nhân vật trữ tự tình nhiên hướng về nơi có ánh sáng, trời càng tối thì lò lửa càng rực cháy bởi vậy nhưng hai câu thơ sau có sự chuyển đổi ko gian và thời kì rõ nét: ko gian thì từ tự nhiên núi rừng tới núi sông còn thời kì thì trời đã tối hẳn.

– Hình ảnh “ma bao túc” ở cuối câu thơ thứ ba cùng với hình ảnh “bao túc ma hoàn” ở đầu câu thơ thứ tư ko chỉ gợi liên tưởng tới hình ảnh vòng quay đều đặn của cối xay ngô nhưng còn cho người đọc cảm thu được sự cần mẫn, siêng năng của người thiếu nữ miền sơn cước.

– Hai câu thơ xuất hiện hình ảnh người thiếu nữ, đó là hình ảnh người lao động, khác với hình ảnh thiếu phụ trong thơ xưa. Việc đưa hình ảnh người lao động vào trong thơ đã trình bày phần nào tính dân chủ trong tư tưởng của Hồ Chí Minh.

– Từ “hồng” kết thúc bài thơ là một nhãn tự mang nhiều ý nghĩa. Tả thực, đó là ánh sáng từ bếp lò, trời càng tối thì than càng sáng, dùng ánh sáng để tả bóng tối đang lan tỏa. Nhưng sử dụng từ “hồng” ở đây còn để nói về sự sống, nơi nào có lửa nơi đó có sự sống, giữa cảnh núi rừng lụi tàn tâm hồn ánh mắt của Người luôn hướng về nơi có sự sống. “Hồng” phải chăng còn là thú vui, là cái để người ta xua tan đi lạnh lẽo, lẻ loi, hẻo lánh của cảnh. Hình như người tù đã quên đi nỗi mỏi mệt, lẻ loi của mình để hòa vào thú vui giản dị của người lao động. Đó là ý thức sáng sủa, là chủ nghĩa nhân đạo đã đạt tới độ quên mình của Bác. Thi sĩ Hoàng Trung Thông lúc cảm nhận về bài thơ này đã san sớt rằng: “Một chữ “hồng” thôi đủ sức cân lại 27 chữ bên trên”. 

– Hồ Chí Minh ko chỉ mến thương dân tộc, Người vẫn hòa mình vui với thú vui của họ (người Trung Quốc). Nhân đạo ở đây đã đạt tới tầm quốc tế vô sản.

– Tâm điểm của bức tranh là cuộc sống con người. Sức sống của con người, ngọn lửa của con người là trọng tâm tỏa ấm nóng và thú vui.

– Tuy tác giả sử dụng văn pháp thơ cổ với nhãn tự, lấy ánh sáng để tạo bóng tối, sử dụng hình ảnh thiếu nữ nhưng bài thơ vẫn mang hơi hướng của thần thoại lúc có sự xuất hiện của sự vận động từ nỗi buồn tới sáng sủa, từ bóng tối tới ánh sáng, đó là sự vận động của tứ thơ. Yếu tố thần thoại còn trình bày ở tính dân chủ trong việc sử dụng hình tượng hay ý thức sáng sủa. Tất cả đã trình bày cái hiện đại toả ra từ tâm hồn người tù cộng sản Hồ Chí Minh.

III. Kết bài:

– Nêu nói chung lại trị giá nội dung và trị giá nghệ thuật của tác phẩm:

“Chiều tối” là một bài thơ tiêu biểu cho dấu ấn cổ điển và hiện đại trình bày trong thơ Hồ Chí Minh. Với những trị giá tư tưởng và nghệ thuật rực rỡ, bài thơ luôn để lại trong lòng người đọc rất nhiều dấu ấn, góp phần giúp nó sống mãi với thời kì, với dòng chảy văn học Việt.

Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối – Mẫu số 3

1. Mở bài

– Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh là sự liên kết hài hòa giữa yếu tố cổ điển  và yếu tố hiện đại, giữa tâm hồn của người chiến sĩ và thi sĩ xoành xoạch được trình bày một cách tinh tế, thâm thúy.

– Chiều tối là một trong những bài thơ tiêu biểu và lạ mắt nhất.

2. Thân bài

– Hoàn cảnh sáng tác: Sáng tác vào cuối thu năm 1942, lúc Hồ Chí Minh bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam và dẫn giải từ nhà lao Tĩnh Tây tới Thiên Bảo (Trung Quốc), trong một buổi chiều chuyển ngục.

– Bức tranh tự nhiên núi rừng trong hai câu thơ đầu:

+ Hình ảnh cánh chim là thi liệu vốn rất thân thuộc trong thơ cổ, nhưng vào trong thơ Bác lại xem lẫn cả nét hiện đại. Cánh chim mỏi mệt, tìm chốn ngủ có sự tương đồng với tình cảnh của Bác.

+ Hình ảnh chòm mây trôi lửng lơ, cũng là thi liệu cổ điển, gợi sự ung dung, tự tại, nhưng đồng thời mang nét hiện đại bộc lộ tâm trạng của người tù (lẻ loi, lẻ loi).

– Bức tranh cuộc sống sinh hoạt:

+ Vẻ đẹp của con người: Sự tươi trẻ khỏe khoắn của người thiếu nữ, vẻ đẹp của cuộc sống lao động bình dị => Ý kiến mỹ học mới về mối quan hệ giữa tự nhiên và con người.

+ Vẻ đẹp của sự sống: Là sự liên kết giữa nét vẽ cổ điển (lấy sáng tả tối, hình ảnh lò than rực hồng) và nét vẽ hiện đại (sự chuyển đổi thời kì, ko gian, cảm giác).

3. Kết bài

– Vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh: Sáng sủa, hướng về sự sống và ánh sáng, lòng nhân ái gắn liền với lòng yêu tự nhiên.

– Văn pháp gợi tả tự nhiên, tả cảnh ngụ tình, liên kết hài hòa các yếu tố cổ điển, hiện đại.

Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối – Mẫu số 4

I. Giới thiệu sơ lược về tác giả, nêu cảm nhận chung về tác phẩm

  – Hồ Chí Minh là nhà cách mệnh lớn lao đồng thời là thi sĩ lớn của dân tộc. Ngục trung nhật kí (Nhật kí trong tù) là tác phẩm tiêu biểu, được Bác viết trong thời kì bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt tại Quảng Tây (Trung Quốc), từ mùa thu năm 1942 tới mùa thu 1943.

  – Mộ (Chiều tối) là bài thơ có trị giá nội dung và nghệ thuật lạ mắt: Điều khác thường là bài thơ được viết trong hoàn cảnh người bị giải đi trên đường, với gông xiềng xiềng xích, nhưng ko phải là một lời than vãn xót xa. Trái lại, đó là một nét hoan ca về cuộc sống, về con người, bộc lộ tâm hồn hết sức xinh xắn, tư cách lớn lao của Hồ Chí Minh.

II. Thân bài

1. Hai câu đầu

Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên ko

   – Hai câu đầu vẽ nên một bức tranh nên thơ, yên bình của cuộc sống, chim bay về rừng tìm chốn trú ngụ, đám mây trôi lững lờ trên bầu trời chiều, chỉ vài nét chấm phá, những bức họa (trong bài thơ có họa) của thơ xưa. Song, phong vị cổ thi đó do thân thiện về văn pháp. Còn thực ra, đây vẫn là buổi chiều nay, với cảnh thật và người thật (người tù – thi sĩ) đang tận mắt nhìn ngắm.

   Bức tranh phong cảnh kia tuy đẹp và nên thơ nhưng vẫn có nét buồn. Quyện tức là mỏi, chán, mỏi mệt. Tầm là tìm kiếm. Cánh chim sau ngày rong ruổi, trong cái giờ phút của ngày tàn, mỏi mệt, phải trở về rừng đặng tìm kiếm chỗ trú. Cô là lẻ loi, một mình. Mạn mạn là dài và rộng, ko là trên bầu trời dài, rộng mênh mông. Bản thân bầu trời vẫn dài rộng như là triệu năm qua, nhưng đám mây đơn nhất kia đã khiến nó càng trở thành mênh mang hơn. Hai câu thơ, theo đúng nghĩa đen cũng chỉ ra một cảnh buồn. Với người tầm thường, thậm chí đang vui, trước cảnh đó, lòng hẳn ko sao tránh một xúc cảm man mác, bâng khuâng. Câu thơ khiến người ta liên tưởng tới một buổi chiều khác, trong thơ cổ:

Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn,

Tiếng ốc xa đưa vẳng trống dồn

Gác mái ngư ông về viễn phố

Gõ sừng mục tử lại cô thôn

Nghìn mai gió cuốn chim bay mỏi

Dặm liễu sương sa khách bước dồn

Kẻ chốn Chương Đài người lữ thứ,

Lấy người nào nhưng kể nỗi hàn ôn

                                                            (Cảnh chiều hôm – Bà Huyện Thanh Quan)

   Buổi chiều xưa ko vắng lặng, nhưng lòng người đã tím ngát nỗi buồn. Còn cảnh ở đây, vốn là đơn chiếc. Cảnh đó nói hộ lòng người, hẳn đang buồn. Đúng thôi, ngay tới cánh chim kia, lúc chiều tắt đã vội trở về. Thế nhưng, giờ này, người tù mắt mờ, chân yếu, lại bị gông xiềng, vẫn đang lê bước trên đường dài. Người đó ko than vãn, do tư cách lớn lao, song người nào ko cảm được nỗi đau rất thật từ cảnh tình đó?

2. Hai câu cuối

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng

   – Hai cấu kết chuyển hướng vận động của hình tượng thơ. Ở trên, cảnh vật mênh mông, vắng lặng, ánh nắng ngày đang dần tắt, nhường chỗ cho bóng đêm ập xuống. Còn ở đây, dù ko tả nhưng người nào cũng biết, đất trời đã vào đêm, bóng tối len dày muôn nơi. Vậy, điều gì khiến người ta cảm thu được từng bước đi của thời kì, cảm nhận thấy được ánh sáng và bóng tối? Đó là cánh chim đơn nhất bay về chốn cũ. Đặc thù, đó là ánh rực hồng của lò than nơi xóm núi. Đây cũng là lối chấm phá, lấy ánh sáng tả bóng tối.

   – Nhưng sự chuyển hướng thực sự của hình tượng thơ ko chỉ có vậy. Nếu cảnh ở trên mang nét buồn của sự lẻ loi, hoang vắng, thì cảnh ở đây, dù là đêm tối nhưng ấm áp, giàu sức sống. Đôi mắt của người nghệ sĩ ở cảnh trước lúc phóng nhìn ra xa và lên cao, càng nhìn càng mất hút và trống vắng. Lúc đôi mắt đó nhìn gần, đã bắt gặp hình ảnh ko ngờ:

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

   – Vóc dáng người thôn nữ cùng với công việc lao động dường như là thường nhật đó đã xua đi sự cô quạnh giữa miền sơn cước. Và, tới lúc công việc đã xong, thì ánh sáng tràn trề.

Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.

   Trong bóng đêm, ánh sáng đó càng có sức lan tỏa. Lòng người từng man mác buồn đã ấm lại cùng với ánh lửa kia. Tới đây thì sự vận động của hình tượng thơ được trọn vẹn.

III. Kết bài

   “Mộ” là bài thơ rất tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật thơ Hồ Chí Minh Lúc sử dụng thể thơ luật Đường, tác giả đã vận dụng khá thuần thục văn pháp chấm phá để tả cảnh, lấy động tả tĩnh, đặc trưng là lấy cảnh tả tình. Trong bài thơ, ko có từ hay cụ thể nói về chủ thể trữ tình, nhưng người đọc vẫn nhìn thấy đôi mắt, tấm lòng của con người đó. Tuy nhiên, dù mang phong vị cổ điển, đây vẫn là bài thơ hiện đại. Chất hiện đại bộc lộ ở sự vận động hình tượng thơ, nhất là ở tấm lòng và tư tưởng của thi nhân. Dù bị gông xiềng, xiềng xích, con người đó vẫn hết sức ung dung tự tại, luôn quên mình để nhìn ngắm cuộc sống và rung động với từng bộc lộ, dù chỉ nhỏ nhoi, tinh tế.

—/—

Dựa vào Dàn ý cụ thể phân tích bài thơ Chiều tối được thomo.vn sưu tầm được, kỳ vọng các em sẽ có thêm nhiều tri thức và những gợi ý hay để có thể làm tốt bài văn của mình. Chúc các em học tốt!

Đăng bởi: thomo.vn

Phân mục: Lớp 11, Ngữ Văn 11

Xem thêm chi tiết về Dàn ý chi tiết phân tích bài thơ Chiều tối

Source: THOMO
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận