Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang Câu hỏi: Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang Lời giải:         Năm 1939 vào một chiều thu, Huy Cận đứn…

Bạn đang xem: Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang Câu hỏi: Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang Lời giải:         Năm 1939 vào một chiều thu, Huy Cận đứn… tại thomo.vn Câu …

Câu hỏi: Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang

Lời giải:

        Năm 1939 vào một chiều thu, Huy Cận đứng ở bờ năm bến Chèm (Hà Nội), lặng ngắm toàn cảnh sông Hồng mênh mông tĩnh vắng, chạnh nhớ tới kiếp người nhỏ nhỏ nổi trôi giữa dòng đời vô tận. Một nỗi buồn ngờm ngợp dấy lên từ đáy hồn thi sĩ, bủa trùm trời đất và lòng người. Nỗi buồn vừa gợi hứng sáng tác, vừa là then chốt của xúc cảm thơ. Huy Cận đã từng tâm tình: “Tôi có thú vui thường vào chiều Chủ nhật hàng tuần đi lên vùng Chèm, Vẽ để ngoạn cảnh sông Hồng và Hồ Tây. Phong cảnh sông nước đẹp gợi cho tôi nhiều xúc cảm. Tuy nhiên bài thơ ko chỉ do sông Hồng gợi cảm nhưng còn mang xúc cảm chung về những dòng sông khác của quê hương”. Tới với “Tràng Giang” ta như tới với một bức tranh tự nhiên sông nứơc hầu như đã trở thành cổ điển, nhưng vong hồn của nó là một nỗi buồn quạnh hiu mênh mang. Qua mỗi khổ thơ, tác giả điểm thêm một nét buồn nào đó. Tất cả những nét buồn đó cứ trở đi trở lại vẫn là mênh mang mênh mông nhưng hoang vắng và có một cái gì đó tàn lụi, độc thân, chơ vơ trôi nổi, chia phôi, phiêu bạt. Đây là nỗi buồn độc thân rợn ngợp của cá thể trước ko gian ba chiều rộng lớn, xoành xoạch có niềm khát khao hoà hợp thông cảm giữa người và người trong tình tổ quốc và tình nhân loại.

Các em cùng tìm hiểu thêm về bài Tràng giang nhé!

1. Tác giả Huy Cận

        Thi sĩ Huy Cận sinh ngày 31 tháng 5 năm 1919, trong một gia đình nhà nho nghèo gốc nông dân dưới chân núi Mồng Gà, bên bờ sông Nghìn Sâu (thượng nguồn sông La) ở làng Ân Phú, huyện Hương Sơn sau đó thuộc huyện Đức Thọ (nay là xã Ân Phú, huyện Vũ Quang), tỉnh Hà Tĩnh. Ngày sinh hiện nay là do ông cậu của ông khai lúc vào học ở Huế, còn ngày sinh xác thực là ngày 29 tháng Chạp năm Bính Thìn (dương lịch là ngày 22 tháng 1 năm 1917).

        Ông lúc nhỏ học ở quê, sau vào Huế học trung học, đậu tú tài Pháp; rồi ra Hà Nội học trường Cao đẳng Canh nông. Trong thời kì học Cao đẳng, ông ở phố Hàng Than cùng với Xuân Diệu 

        Từ 1942 ông tham gia phong trào sinh viên và mặt trận Việt Minh. Tháng 8 – 1945 ông dự hội nghị quốc dân tại Tân Trào và được bầu vào uỷ ban cứu quốc, sau đó là chíng phủ cách mệnh lâm thời. Sau cách mệnh tháng 8 – 1945 ông được cử giữ các chức vụ bộ trưởng, thứ trưởng của chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà và sau này là cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Năm 1984 ông giữ chức vụ uỷ ban trung ương liên hợp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam. Năm 1996 ông được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

        Trước cách mệnh tập thơ tiêu biểu của ông là tập “Lửa thiêng” 1940. Tập thơ trình bày một nỗi buồn mênh mang, da diết nhưng Hoài Thanh gọi là một “Hồn thơ ảo não”. Ngoài ra ông còn có tập thơ “Vũ trụ ca” và tập văn xuôi “Triết lí kinh cầu tự”. Sau cách mệnh tháng Tám thơ ông trình bày thú vui và niềm tự hào trước cuộc sống mới, đất trời mới. Các tập thơ tiêu biểu gồm “Trời mỗi ngày lại sáng” 1958, “Đất nở hoa” 1960, “Bài thơ cuộc đời” 1963, “Chiến trường gần tới chiến trường xa” 1973, “Ngày hằng sống ngày hằng thơ” 1975, “Ngôi nhà giữa nắng” 1978, “Và hạt lại gieo” 1984.

2. Trị giá nội dung bài Tràng Giang

        Bài thơ “Tràng Giang” đã vẽ trước mắt ta những một bức tranh hùng vĩ, với cách nhìn lạ mắt vừa gần vừa xa, vừa cao vừa sâu, nhưng bao trùm ko gian đó là một nỗi buồn. Đó ko chỉ là nỗi buồn độc thân lẻ loi của chính tác giả nhưng còn là nỗi buồn của một thế hệ lúc phải sống trong cảnh nước mất nhà tan. Bức tranh nhưng Huy Cận tạo nên với những hình ảnh thân thiện như sông nước bến thuyền vừa mang một vẻ đẹp vừa cổ truyền vừa hiện đại. Điều đó đã tô đậm thêm sự lạ mắt trong thơ của Huy Cận.

3. Trị giá nghệ thuật bài Tràng giang

        – Bài thơ vừa mang âm hưởng Đường thi vừa toát lên vẻ hiện đại.

        – Nhân hoá , đảo ngữ,…

        – Giải pháp tương phản

4. Cảm nhận bài thơ Tràng giang

        Đời người ko khỏi có những lúc bước chân lang thang tới những nơi yên tĩnh để lắng đọng tâm hồn. Những lúc đó người ta cảm thấy mình nhỏ nhỏ trước ko gian mênh mông, vũ trụ rộng lớn. Rồi chợt họ trông thấy kiếp người sao quá ngắn ngủi, đời người thật phù du và con người nhỏ nhỏ trước vạn vật. Đọc “Tràng giang” của Huy Cận xúc cảm trong tôi dâng lên nỗi buồn cô quạnh lúc nghĩ về những kiếp người trôi nổi, lênh đênh.

        Bài thơ “Tràng giang” ra đời vào năm 1939 lúc hồn thơ của Huy Cận mang nét u sầu, chất chứa nhiều phiền muộn, tâm tư. Chính vì thế nhưng những từ ngữ trong bài phản ánh trực tiếp cái sầu của thi sĩ trước thời cuộc và những suy nghĩ của tác giả trên hành trình đi tìm “Thơ mới”.

        Tên tác phẩm “Tràng giang” đã tạo một ấn tượng mạnh mẽ về con sông dài, mênh mông. Tựa đề cũng tạo cảm giác hoài cổ lúc thi sĩ sử dụng một loạt từ Hán Việt. Đã có rất nhiều người thử thay thế tên tác phẩm “Tràng giang” thành “Trường giang” nhưng riêng tôi cho rằng cái tên vốn có của nó vẫn xác thực nhất vì lúc dùng “Trường giang” chỉ mới diễn tả được độ dài của con sông nhưng thôi. Thế nhưng lúc thay bằng “Tràng giang” con sông ko chỉ dài nhưng còn rộng. Sông trở thành mênh mông, mênh mang hơn từ đó nói lên được ý đồ của tác giả trong sự đối lập giữa tự nhiên rộng lớn và con người nhỏ nhỏ. Câu đề từ tiếp tục khẳng định về một con sông rộng lớn “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài”. Nhưng cảm giác mang lại là sự lưu luyến, thương nhớ về một con sông trong quá khứ.

        Khổ thơ trước hết ko chỉ mang tới  bức tranh buồn, độc thân nhưng tự nhiên còn gợi cảnh chia li, tách rời

“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp

 Con thuyền xuôi mái nước song song

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng.”

        Với những câu thơ trước hết, tác giả sử dụng nhiều hình ảnh như sóng, con thuyền, củi. Sóng đi liền với động từ “gợn” – dịch chuyển nhẹ nhõm, lăn tăn lan xa. Chỉ với một nét gợn nhẹ đó cũng đủ làm cho nhân vật trữ tình trở thành buồn chán. Từ láy “điệp điệp” diễn tả nỗi buồn chồng chất, tiếp nối nhau. Nỗi buồn ko chỉ dâng lên một lúc nhưng nó còn kéo dài mãi, triền miên ko dứt. Trên những gợn sóng đó xuất hiện “con thuyền xuôi mái” – độc thân, lạc lõng, chơ vơ. Ko nghe thấy tiếng mái chèo tạo nên tiếng sóng vỗ vào mạn thuyền chỉ thấy một con thuyền buông xuôi, lênh đênh mặc cho nước xuôi dòng. Câu thơ còn lạ mắt trong việc khắc họa sự tách rời giữa thuyền và nước. Tự nhiên ko chỉ gợi buồn nhưng quang cảnh chia phôi cũng thấy rõ.
“Thuyền về nước lại sầu trăm ngả” là câu thơ có thể hiểu nhiều cách. Thứ nhất có thể hiểu là lúc thuyền về nỗi sầu của nước lại nhân lên gấp bội. Cách thứ hai chỉ rõ hơn về sự chia cắt lúc thuyền và nước đi ngược chiều nhau. Lúc thuyền về lại chốn cũ cũng là lúc nước ở lại với dòng sông cùng nỗi sầu, nhưng nỗi sầu này ko chỉ đi theo nước một nơi nhưng là nhiều chốn không giống nhau. Phép đối đã được sử dụng thành công để nói về sự chia cách này. Khép lại khổ một Huy Cận mang tới một hình ảnh đậm nét độc thân – “củi”. Tính chất của hình ảnh này là “khô” – héo úa, ko còn sự sống cùng với phép đối giữa “một cành khô” – “mấy dòng” càng nhấn mạnh hơn sự chiếc bóng, lẻ loi của củi trên hành trình của mình. Động từ “lạc” đã nói lên được sự cập kênh, lênh đênh của sự vật nhưng tác giả dùng “lạc mấy dòng” thì càng làm rõ hơn sự gian nan, “bảy nổi ba chìm” của củi. Chỉ với khổ một nhưng tâm trạng mang lại đã buồn chán, u sầu tới vậy.

        Tác giả mở màn với khổ thơ trước hết trong phạm vi hẹp. Tới với khổ thơ tiếp theo, ko gian hiện giờ đã được mở rộng hơn.

“Lơ thơ cồn nhỏ gió quạnh hiu

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

 Nắng xuống trời lên sâu chót vót

Sông dài trời rộng bến cô liêu.”

        Hình ảnh “cồn nhỏ” gợi lên ko gian vắng lặng, trơ trọi. Tính từ “nhỏ” làm cho hình ảnh này càng nhỏ nhỏ, chơ vơ liên kết với từ láy “Lơ thơ” gợi cảm giác ít ỏi diễn tả bức tranh thiếu sức sống trên cồn cát. Ko gian trên cồn ko chỉ buồn nhưng còn hiu hắt. Tới gió cũng mang cái “quạnh hiu” buồn chán, thê lương như nhấn quang cảnh vào nỗi u sầu. Các câu thơ nhưng tác giả sử dụng trong bài thỉnh thoảng được hiểu theo nhiều nghĩa không giống nhau. “Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều” có thể hiểu là một câu hỏi tu từ về vị trí của “tiếng làng xa”, trông ngóng về tiếng họp buổi chiều tà. Tuy nhiên “đâu” cũng là một từ mang nghĩa phủ định, tức là tới cả tiếng nói cũng những người họp chợ thi sĩ cũng ko hề nghe thấy. Tất cả chỉ còn lại một ko gian yên ắng tới lạnh lùng.

        Ko gian trong khổ thơ thứ hai vừa mở rộng về chiều cao và dài nhưng đồng thời cũng mở rộng cả chiều sâu vũ trụ. Thủ pháp nghệ thuật tương phản “Nắng xuống trời lên” đã giúp ko gian mở rộng theo chiều cao. Nắng chiếu xuống tới đâu thì bầu trời càng được đẩy cao tới đó. Chốt lại câu thơ tác giả sử dụng “sâu chót vót” ko những gợi được cái thăm thẳm, tun hút nhưng còn tạo điều kiện cho vũ trụ được kéo dài ra nhấn mạnh hơn sự nhỏ nhỏ của con người trước thiên hà. Câu thơ cuối cùng của khổ chính là bức tranh tự nhiên rộng lớn, mênh mang với “sông dài trời rộng”. Trên nền ko gian đó xuất hiện “bến cô liêu”. Hình ảnh này ko chỉ lột tả được cái nhỏ nhoi, đơn độc nhưng “cô liêu” còn là sự quạnh quẽ, lanh lẽo, chơ vơ. Nghệ thuật tương phản giữa hình ảnh nhỏ nhỏ với ko gian rộng lớn càng tô đậm hơn sự u sầu, buồn chán của tác giả lúc nghĩ về kiếp người trôi nổi, long đong.

“Bèo dạt về đâu hàng nối hàng

 Mênh mông ko một chuyến đò ngang

Ko cầu gợi chút niềm thân tình

Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.”

        “Bèo” – sinh vật phù du mang trong mình kiếp sống trôi nổi, cập kênh, đã vậy còn liên kết với động từ “dạt” làm rõ hơn sự chìm nổi của sinh vật này. “Đâu” từ hỏi về nơi chốn của “bèo”. Hình ảnh bèo lạc lõng, chơ vơ, ko điểm tựa ko nơi bám vía. “Hàng nối hàng” như khắc họa rõ hơn về số phận của loài sinh vật này. Đọc câu thơ ta có thể liên tưởng về những kiếp người nổi trôi, ko có nơi nương tựa. Và trong ko gian “mênh mông” đó, tác giả ngóng chờ có thể nhìn thấy chuyến đò để cảm thu được sự sống nhưng dường như ko có tín hiệu đáp lại sự mong đợi đó. “Ko một chuyến đò” cũng đồng nghĩa ko có hoạt động của con người, điều này càng làm cho nỗi độc thân dâng lên. Trong khổ thơ này, thi sĩ sử dụng nhiều từ phủ định nhằm khắc họa sự độc thân trống vắng của lòng người. Tiếp sau “ko đò”  là “ko cầu”. Chiếc cầu vốn là hình ảnh đặc trưng của miền quê, mang nét giản dị, thân tình. Nhưng vì hình ảnh này ko có nên có thể thấy thiếu vắng cảm giác quê hương. Câu thơ cuối tác giả sử dụng màu xanh và vàng nhằm vẽ nên bức tranh tươi sáng hơn nhưng từ láy “lặng lẽ” đã dìm màu sắc này xuống. Hai hình ảnh “bờ xanh”, “bãi vàng” ko còn được tươi tỉnh như màu sắc ban sơ của nó. Từ láy này được đưa lên đầu như sự tiếp nối của nỗi độc thân từ vật này sang vật khác.
Trong ba khổ thơ đầu, tác giả chỉ mô tả về tự nhiên thì khổ thơ cuối cùng thi sĩ đã bộc lộ nỗi niềm nhớ nước của mình

“Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

 Chim nghiêng cánh mỏi bóng chiều xa

Lòng quê dợn dợn vời con nước

Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”

        Chỉ với 4 câu thơ nhưng thi sĩ đã cho thấy sự liên kết hài hòa giữa cổ điển và hiện đại. Từ láy hoàn toàn “lớp lớp” diễn tả sự chồng chất, tiếp nối nhau. Câu thơ trước hết khắc họa những đám mây từng lớp đùn lên thành những dãy núi bạc. Tới đây, ta chợt nhớ tới chữ “đùn” trong bài “Thu hứng” của Đỗ Phủ:

“Mặt đất mây đùn cửa cửa ải xa”

        Nếu như với Đỗ Phủ câu thơ trên là hình ảnh mây trắng sà xuống thấp tới mức tưởng như đùn từ mặt đất lên, che lấp cả cửa cửa ải phía xa xa. Thì trong câu thơ “Lớp lớp mây cao đùn núi bạc” lại mang tới hình ảnh nhiều lớp mây chồng chất lên nhau giống như nỗi sầu của thi nhân đã thấm sâu vào cảnh vật, nó chất chứa trong tâm hồn ông giống như tầng từng lớp lớp mây kia chất chồng thành núi bạc vậy. Câu thơ tiếp theo tác giả sử dụng thủ pháp cổ điển để nói về tình cảnh lẻ loi đơn độc của cánh chim trước “bóng chiều sa”. Hình ảnh “chim nghiêng cánh nhỏ” ko chỉ gợi sự đơn độc nhưng “nghiêng” còn nói tới trạng thái mất thăng bằng, ko rõ nơi trú của mình là đâu, hình ảnh này càng làm nổi trội hơn sự long đong của kiếp người trước tự nhiên. Trong ko gian buồn đó, thi sĩ bỗng nhớ về quê hương

“Lòng quê dợn dợn vời con nước”

        “Dợn dợn” là gợi lên, dấy lên, có những xúc cảm khó nói. Chỉ cần nhìn thấy “con nước” là lòng thi sĩ là nhớ về quê hương – nỗi nhớ túc trực. Nếu như ở các câu thơ trên phải có một hình ảnh, cụ thể nào về cố quốc thì thi sĩ mới bộ lộ xúc cảm của mình còn trong câu thơ cuối “Ko khói hoàng hôn cũng nhớ nhà” thì ko cần bất kỳ sự vật nào nỗi nhớ đó vẫn cứ ùa về. Trong thơ Đường hơn nghìn năm trước cũng từng có tác phẩm nói về nỗi nhớ quê hương

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị

Yên ba giang thượng sử nhân sầu.”

(Quê hương khuất núi hoàng hôn

Trêm sông khói sóng cho buồn lòng người nào)

(Hoàng Hạc Lâu – Thôi Hiệu)

        Nhưng Thôi Hiệu nhìn thấy khói sóng liền nhớ về quê nhà của mình còn Huy Cận ko cần thấy gì nỗi nhớ đó vẫn dấy lên. Nếu như Thôi Hiệu đứng trên xứ người lòng khắc khoải hướng về cố quốc thì Huy Cận lại đặc thù hơn lúc chính ông đang đứng trên mảnh đất của mình nhưng lòng buồn chán, bâng khuâng khôn nguôi.

        Tương tự, bằng cách liên kết thuần thục giữa yếu tố Đường thi và yếu tố Thơ mới, cùng với việc sử dụng các giải pháp nghệ thuật như từ láy, giải pháp tương phản,… thi sĩ Huy Cận đã giúp người đọc cảm nhận về một bức tranh tự nhiên mênh mông. Ở đó con người có thể cảm thấy sự nhỏ nhỏ của mình trước ko gian, kiếp người ngắn ngủi trước vũ trụ. “Tràng giang” còn là tiếng lòng của một người con yêu quê hương, tổ quốc sâu nặng.

Đăng bởi: thomo.vn

Phân mục: Lớp 11, Ngữ Văn 11

Xem thêm chi tiết về Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang
Câu hỏi: Hoàn cảnh sáng tác Tràng giang Lời giải: Năm 1939 vào một chiều thu, Huy Cận đứn…

Source: THOMO
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận