Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu (hay nhất)

Bạn đang xem: Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu (hay nhất) tại thomo.vn Tuyển chọn những bài văn hay Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt …

Tuyển chọn những bài văn hay Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu Với những bài văn mẫu ngắn gọn, cụ thể, hay nhất dưới đây, các em sẽ có thêm nhiều tài liệu hữu ích phục vụ cho việc học môn văn. Cùng tham khảo nhé! 

Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu – Bài mẫu 1

Nhắc tới thơ ca Cách mệnh, ta ko thể ko nhắc tới cái tên Tố Hữu. Ông như một ngọn đuốc rực rỡ, sáng chói trong bầu trời thơ ca cách mệnh Việt Nam. Việt Bắc chính là một trong những bài thơ gắn với tên tuổi của Tố Hữu. Cả bài thơ như một khúc nhạc tâm tình, nhẹ nhõm, mộc mạc nhưng mà sâu lắng về tình cảm nhân dân – chiến sĩ. Trong đó, hai mươi câu thơ đầu như một khúc dạo tình tứ, đưa con người trở về với những kỉ niệm ko thể nào quên.

     Bốn câu đầu là lời Việt Bắc tỏ bày với người cán bộ chiến sĩ lúc chia tay:

Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm đấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ ko

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?

     Các từ xưng hô “mình – ta” mộc mạc, thân thiện gợi liên tưởng ca dao: “Mình về ta chẳng cho về – Ta nắm dải áo, ta đề bài thơ”. “Mười lăm năm” là cụ thể thực chỉ độ dài thời kì từ năm 1940 thời kháng Nhật và tiếp theo là phong trào Việt Minh, đồng thời cũng là cụ thể gợi cảm – nói lên chiều dài gắn bó thương nhớ vô vàn. Câu thơ mang dáng dấp một câu Kiều – Mười lăm năm bằng thời kì Kim — Kiều xa cách thương nhớ mong đợi hướng về nhau (Những là rày ước mai ao – Mười lăm năm đấy biết bao nhiêu tình). Xúc cảm đặm đà chất dân gian, đặm đà chất Kiều. Âm điệu ngọt ngào, giọng thơ nồng ấm, tình cảm do vậy dạt dào thiết tha. Việt Bắc hỏi người về: “Mình về mình có nhớ ko – Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?”. Câu hỏi chất chứa tình cảm lưu luyến, bao hàm lời dặn dò kín đáo: đừng quên cội nguồn Việt Bắc – cội nguồn cách mệnh.

     Bốn câu tiếp theo là nỗi lòng của người về:

Tiếng người nào tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, ngay ngáy bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biểt nói gì hôm nay.

     “Bâng khuâng”, “ngay ngáy” là hai từ láv gợi cảm, diễn tả trạng thái tâm lí tình cảm buồn vui, luyến tiếc, thương nhớ, đợi mong… lộn lạo cùng một lúc. Mười lăm năm Việt Bắc nuôi nấng người cán bộ chiến sĩ, mười lăm năm gian nan có nhau, mười lăm năm đầy những kỉ niệm đấu tranh, giờ phải chia tay rời xa để làm nhiệm vụ tiếp quản tại thủ đô Hà Nội (10/1954), biết mang theo điều gì, biết lưu lại hình ảnh nào, tâm trạng của người về do vậy ko tránh khỏi là nỗi niềm bâng khuâng khó tả.

     “Áo chàm đưa buổi phân li” là một ẩn dụ. Màu áo chàm, màu áo xanh đen là đặc trưng của người miền núi Việt Bắc. Tác giả hướng nỗi nhớ Việt Bắc qua hình ảnh cụ thể “áo chàm”, chiếc áo, màu áo bình dị, đơn sơ, mộc mạc của vùng quê nghèo thượng du đồi núi nhưng sâu nặng tình nghĩa, đã góp phần ko nhỏ vào sự nghiệp kháng chiến cứu nước.

     Câu thơ “Cầm tay nhau biết nói gi hôm nay…” đầy tính chất biểu cảm – ko phải ko có điều để thổ lộ nhưng mà chính vì có quá nhiều điều muôn nói nhưng ko biết phải nói điều gì. Ba dấu chấm lửng đặt cuối câu là một dấu lặng trên khuôn nhạc để tình cảm ngân dài, sâu lắng…

     Mười hai câu tiếp theo kết thúc đoạn trích, là lời tâm tình của Việt Bắc:

Mình đi, có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ người nào

Trám bùi để rụng măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hát hiu lau xám, đặm đà lòng son

Minh về, có nhớ núi non

Nhớ lúc kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa.

     Điệp từ “nhớ” lặp đi lặp lại mang nhiều sắc thái ý nghĩa: nhớ là nỗi nhớ, là lời nhắc nhớ. Hàng loạt những câu hỏi tu từ bộc bạch tình cảm tha thiết đặm đà của Việt Bắc. Tình cảm lưu luyến cùa người tiễn đưa, gửi đi nỗi nhớ mong, gửi lại niềm thương theo cách:

Thuyền về có nhớ bến chăng

Bến thì một dạ một mực đợi thuyền.

     Việt Bắc nhắc người cán bộ chiến sĩ đừng quên những năm tháng gian lao vất vả, hoạt động đấu tranh trong điều kiện trang bị tiếp tế còn thô sơ, thiếu thốn.

Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

     “Miếng cơm chấm muối” là cụ thể thực, phản ánh cuộc sống kháng chiến gian nan. Và cách nói “mối thù nặng vai” nhằm cụ thế hóa nhiệm vụ chống thực dân cướp nước đè nặng vai dân tộc ta.

     Xúc cảm thương nhớ xa vắng thả vào ko gian rừng núi, gợi nỗi niềm dào dạt:

Mình về, rừng núi nhớ người nào

Trám bùi để rụng, măng mai để già.

     Hình ảnh ‘Trám bùi để rụng, măng mai để già” gợi nỗi buồn thiếu vắng – “Trám rụng, măng già” ko người nào thu hái. Nỗi ngậm ngùi như thúc vào lòng kẻ ở lại.

     Tiễn người về sau thắng lợi và chính trên cái nền của sự thắng lợi đó, đã làm cho nỗi buồn nhớ trở thành trong sáng. Việt Bắc vẫn “một dạ một mực đợi thuyền”, đồng thời nhắc nhở khôn khéo tấm “lòng son” của người cán bộ chiến sĩ. Xin đừng quên thời kì “kháng Nhật, thuở còn Việt Minh”, đừng quên cội nguồn cách mệnh, đừng quên chăm lo giữ gìn sự nghiệp cách mệnh.

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái dinh cây đa.

     Đoạn thơ trên là nỗi lòng thương nhớ, là lời tâm tình của Việt Bắc. Đoạn thơ trên tiêu biểu sắc thái phong cách Tố Hữu, giọng điệu thơ ngọt ngào truyền cảm, mang đậm phong vị ca dao. dân gian, nhắc đến tới con người và cuộc sống kháng chiến. Thông qua hình tượng Việt Bắc, tác giả ca tụng phẩm chất cách mệnh cao đẹp của quân dân ta, khẳng khái niệm thủy chung son sắt của người cán bộ, chiến sĩ đối với Việt Bắc.

Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu – Bài mẫu 2

    Bốn câu đầu là lời Việt Bắc tỏ bày với người cán bộ chiến sĩ lúc chia tay:

“Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm đấy thiết tha mặn nồng …”

    Điệp từ “nhớ” luyến láy trong cấu trúc câu hỏi tu từ đồng dạng, tràn đầy thương nhớ. Cách xưng hô “mình – ta” tác giả đã sử dụng từ ngữ diễn tả trong tình yêu lứa đôi… mộc mạc, thân gần,… “Mười lăm năm” “thiết tha mặn nồng” được Tố Hữu trình bày bằng một thể thơ giàu tính dân tộc. Thể lục bát, cách kết cấu đối đáp, sử dụng đại từ nhân xưng “Mình”, “Ta” thân thuộc trong thơ ca dân gian, có khả năng “biểu thị một cách thuận tiện, thích hợp với điệu hồn chung của số đông người Việt”. Tất cả những yếu tố đó đã diễn tả thật xúc động tình cảm quyến luyến thiết tha trong một cuộc chia tay đặc thù: chưa xa đã nhớ. Âm điệu ngọt ngào, giọng thơ nồng ấm, tình cảm do vậy dạt dào thiết tha. Việt Bắc hỏi về:

“Mình về mình có nhớ ko

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?”

    Câu hỏi chất chứa tình cảm lưu luyến, bao hàm lời dặn dò kín đáo: đừng quên cội nguồn Việt Bắc – cội nguồn của cách mệnh. Và cũng chứng tỏ rằng người Việt Bắc sống thân thiện với tự nhiên, với những gì rất cụ thể.

Bốn câu tiếp theo là nỗi lòng của người về:

“Tiếng người nào tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, ngay ngáy bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”

    “Bâng khuâng, ngay ngáy” là hai từ láy gợi cảm, diễn tả trạng thái tâm lí tình cảm buồn vui, luyến tiếc, thương nhớ, đợi mong… lộn lạo cùng một lúc. Mười lăm năm Việt Bắc nuôi nấng người cán bộ chiến sĩ, mười lăm năm gian nan có nhau, mười lăm năm đầy những kỉ niệm đấu tranh, giờ phải chia tay rời xa để làm nhiệm vụ mới về tiếp quản tại thủ đô Hà, biết mang theo điều gì, biết lưu lại hình ảnh nào, tâm trạng của người về do vậy ko tránh khỏi là nỗi niềm bâng khuâng khó tả.

    “Áo chàm đưa buổi phân li” là một ẩn dụ, màu áo chàm, màu áo xanh đen đặc trưng của người miền núi Việt Bắc – tác giả hướng nỗi nhớ Việt Bắc qua hình ảnh cụ thể “áo chàm”, chiếc áo, màu áo bình dị, đơn sơ, mộc mạc của vùng quê nghèo thượng du đồi núi nhưng sâu nặng tình nghĩa, đã góp phần ko nhỏ vào sự nghiệp kháng chiến cứu nước.

    Câu thơ “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…” đầy tính chất biểu cảm – biết nói gì ko phải ko có điều để giải bày nhưng mà chính vì có quá nhiều điều muốn nói ko biết phải nói điều gì. Ba dấu chấm lửng đặt cuối câu là một dấu lặng trên khuôn nhạc để tình cảm ngân dài, sâu lắng…

    Mười hai câu lục bát còn lại là lời của người ở, cấu tạo bằng sáu câu hỏi như khơi sâu vào kỷ niệm. Mỗi câu hỏi đều gợi lại những gì tiêu biểu nhất của Việt Bắc qua những hình ảnh chọn lựa gợi cảm: Mưa nguồn, suối lũ, mây mù, Những hình ảnh chọn lựa vừa chân thực vừa thơ mộng: “Mình đi, có nhớ những ngày …. Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa” Điệp từ “nhớ” lập đi lập lại nhiều sắc thái ý nghĩa: nhớ là nỗi nhớ, ghi nhớ, nhắc nhở. Hàng loạt những câu hỏi tu từ bộc bạch tình cảm tha thiết đặm đà của Việt Bắc.

    Tình cảm lưu luyến của người tiễn đưa, gửi đi nỗi nhớ mong, gài lại niềm thương nhớ theo cách “Thuyền về có nhớ bến chăng- Bến thì một dạ một mực đợi thuyền” Việt Bắc nhắc người cán bộ chiến sĩ đừng quên những năm tháng gian lao vất vả, hoạt động đấu tranh trong điều kiện trang bị tiếp tế còn thô sơ, thiếu thốn.

“Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?”

    “Miếng cơm chấm muối” là cụ thể thực, phản ánh cuộc sống kháng chiến gian nan. Và cách nói “mối thù nặng vai” nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ chống thực dân cướp nước, đè nặng vai dân tộc ta. Xúc cảm thương nhớ xa vắng thả vào ko gian rừng núi, gợi nỗi niềm dào dạt:

“Mình về, rừng núi nhớ người nào

Trám bùi để rụng, măng mai để già”

    Tình cảm của ngời ở đối với ngời đi xem ra được trình bày sâu kín hơn cả trong câu thơ này, chỉ 14 chữ nhưng mà chứa đựng biết bao quyến luyến thương nhớ: Người đi rồi cả một miền rừng trở thành hoang vắng, trám ko người nhặt, măng ko người nào hái, cả núi rừng cũng mong nhớ tới thờ thẫn. Nỗi ngậm ngùi nhớ bức bối như thúc vào lòng kẻ ở lại.

    Tiễn người về sau thắng lợi và chính trên cái nền của sự thắng lợi đó, đã làm cho nỗi buồn nhớ trở thành trong sáng.

    Việt Bắc vẫn “một dạ một mực đợi thuyền”, đồng thời nhắc nhở khôn khéo tấm “lòng son” của người cán bộ chiến sĩ. Xin đừng quên thời kỳ “kháng Nhật thuở còn Việt Minh”, đừng quên cội nguồn cách mệnh, đừng quên để chăm lo giữ gìn sự nghiệp cách mệnh.

“Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa”

Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu – Bài mẫu 3

    Tô Hoài coi Tố Hữu xứng đáng là “Ngôi sao sáng nhất trong bầu trời thơ ca cách mệnh Việt Nam thế kỷ 20”. Với Nguyễn Ðăng Mạnh thì Tố Hữu được mệnh danh là “Thi sĩ của lẽ sống cách mệnh”, “Thi sĩ của Tổ quốc Việt Nam”, là “Hồn thơ dân tộc”. Người đọc có thể thấy ông là một trong những thi sĩ lớn nhất, tiêu biểu nhất của nền thi ca hiện đại. “Việt Bắc” là bài thơ lục bát đỉnh cao để đời sự nghiệp của ông. 20 câu thơ trước nhất như những câu hát trình bày ân tình của thi sĩ một cách thâm thúy nhất.

    Thật vậy, “Việt Bắc” như một cuốn biên niên sử bằng thơ. Tháng 7/1954 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi hoà bình được lập lại, miền Bắc nước ta hoàn toàn giải phóng, một trang sử mới mở ra cho quốc gia. Tháng 10/1954, cơ quan Trung ương của Đảng và Nhà nước chuyển từ căn cứ địa về thủ đô. Trong thời khắc lịch sử đấy, bài thơ “Việt Bắc” đã ra đời. “Việt Bắc” ko còn là tình cảm riêng của Tố Hữu nhưng mà còn tiêu biểu cho tình cảm của người kháng chiến miền xuôi đối với chiến khu cách mệnh, với quốc gia, với nhân dân.

Đọan thơ mở đầu bằng những ca từ ngọt ngào nhưng mà sâu lắng:

“Mình về mình có nhớ ta

Mười lăm năm đấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ ko

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?”

    Câu thơ mở ra canh chia tay từ biệt lưu luyến giữa người dân Việt Bắc với cán bộ về xuôi. Đó là một thứ tình cảm keo sơn gắn bó đã “mười lăm năm”. Đây là một khoảng thời kì dài để thắt chặt tình cảm giữa hai bên thật gắn bó làm sao? Với hình thức kết cấu hỏi đáp thân thuộc vừa giản dị lại thật tâm là một hình thức rất thân thuộc trong cao dao dân ca. Nhưng ở quang cảnh chia tay lưu luyến này, dường như nàh thưo chỉ mượn hình thức ca dao để nói về nỗi lòng của mình. Người dânViệt Bắc có tâm trạng xao xuyến ko biết cán bộ chiến sĩ về miền xuôi có nhớ tới họ ko, nhớ tới khỏang thời kì “thiết tha mặn nồng”, nhớ tới Việt Bắc với những tự nhiên đẹp ngút nghìn. Đại từ nhân xưng “mình – ta” thân thuộc trong ca dao là ngôn từ là cách xưng hô biểu đạt hợp lý nhất tình cảm chia xa nhưng mà đã gắn bó rất lâu. Bốn câu thơ nhưng mà có tới bốn chữ mình, bốn chữ nhớ một chữ ta hòa quyện lấy nhau ko tách rời như hình với bóng làm cho đạo lý ân tình thủy chung đấy thêm son sắt đặm đà.

Tiếp theo là tiếng lòng của người ra đi hồi đáp lại sức ở lại:

“Tiếng người nào tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ, ngay ngáy bước đi

Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”

    Nỗi lòng của người ở lại làm cho người ra đi ko khỏi “bâng khuâng”, “ngay ngáy”. Họ như ko muốn bước đi. Thật khó để diễn tả được tâm trạng của người trong cuộc lúc này. “Bâng khuâng” là tâm trạng chất chứa những thương nhớ bao trùm cả ko gian với bao nhiêu kỉ niệm, ko ngừng lại một kỉ niệm nào. Còn “ngay ngáy” cũng là từ chỉ tâm trạng thương nhớ, những đó là tâm trạng ko thể kìm nén bên trong nhưng mà biểu thị qua bên ngoài như nét mặt ngay ngáy mong đợi. Ở đây cái tâm trạng đấy lại xuất hiện trong bước đi của người về xuôi thành “ngay ngáy bước đi”. Đòan Thị Điểm trong “Chinh phụ ngâm khúc” cũng từng nói về cái ngay ngáy đấy:

” Bước đi một bước dây dây lại ngừng”

    Hình ảnh “chiếc áo chàm” vừa gợi hình, gợi tả. Nó là hình ảnh hoán dụ mang nhiều tầng ý nghĩa. Áo chàm vừa chỉ người Việt Bắc, cũng như hàm ý cả Việt Bắc đang tiễn người cách mệnh về miền xuôi. Câu thơ “Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay” đầy tính chất biểu cảm. “Biết nói gì hôm nay…” ko phải là ko có gì để nói. Ko nói được vì xúc động nghẹn ngào ko thốt được nên lời. Những lời ko nói đấy có nhẽ đã nằm hết trong ba chữ “Cầm tay nhau”. “Cầm tay” là biểu tượng của tình mến thương kết đoàn. “Cầm tay” là đã đủ nói lên bao xúc cảm trong lòng rồi.

    Tố Hữu để cho người ở lại lên tiếng. Chỉ có 12 câu nhưng đều xoáy vào những kỷ niệm của những ngày cách mệnh rất gian nan nhưng sâu nặng tình nghĩa:

” Mình đi, có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù?

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ người nào

Trám bùi để rụng, măng mai để già

Mình đi, có nhớ những nhà

Hắt hiu lau xám, đặm đà lòng son

Mình về, còn nhớ núi non

Nhớ lúc kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình cây đa”

    Đó là những kỉ niệm nhưng mà mỗi người ko thể nào quên được. “Miếng cơm chấm muối” là hình ảnh chân thực rút ra từ thực tiễn cuộc sống khó khăn nghèo nàn thiếu thốn cả về vật chất lẫn ý thức. Tuy nhiên, sống trong hòan cảnh thiếu thốn đấy nhưng mối thù nước nhà vẫn ko bao giờ dập tắt. Hai hình ảnh đấy đối xứng đặt cùng một câu thơ tạo nên một mối tình kết đoàn gắn bó để thắng lợi quân thù. Người ở lại tiếp tục kể cho người ra đi,nhắc nhở họ về những năm tháng “trám bùi để rụng”, “măng mai để già”. Với thủ pháp đối lập “hắt hiu lau xám” với “đặm đà lòng son” diễn tả thâm thúy nỗi nhớ của người ở lại. Người ở lại kể về cuộc kháng chiến thuở Việt Minh đã cùng nhau đấu tranh. Và các địa danh gắn liền với Việt Bắc là ko thể thiếu được. Tố Hữu đã nhắc về những địa danh lịch sử nổi tiếng ở Việt Bắc với những sự kiện quan trọng gắn liền với nó. Cây đa Tân Trào là nơi đội việt Nam tuyên truyền giải phóng quân làm lễ xuất phát còn mái đình Hồng Thái nơi Bác Hồ chủ trì cuộc họp quyết định làm cuộc cách mệnh tháng tám. Tố Hữu đã đặt hai địa danh này ở cùng một câu thơ nhấn mạnh tầm quan trọng cũng như ý nghĩa lịch sử của nó. Trong một đoạn thơ ngắn nhưng mà đã có tới 8 chữ “mình” và 7 chữ “nhớ”, trong đó có câu thơ 3 chữ “mình” luyến láy và chuyển nghĩa rất tài tình lúc nhắc tới những địa danh cách mệnh từ nay đã đi vào lịch sử lại càng trình bày tình nghĩa sâu nặng của người ở lại kể với người ra đi.

    Tóm lại, chỉ với 20 câu thơ đầu, Tố Hữu đã khắc họa được cuộc nói chuyện tâm tình thủ thỉ bằng hình thức đối đáp thân thuộc trong ca dao giữa người dân Việt Bắc với người cách mệnh về xuôi. Với 20 câu thơ đấy, những kỉ niệm đẹp giữa họ hiện lên vừa cụ thể, chân thực lại giàu tình cảm. Giọng thơ tâm tình thủ thỉ như nhắc nhở, níu kéo, như tâm tư thổ lộ. “Việt Bắc” xứng đáng là bài thơ đỉnh cao để đời sự nghiệp thơ ca của ông.

Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu – Bài mẫu 4

    Tố Hữu là một trong những thi sĩ lớn nhất, tiêu biểu nhất của nền thi ca hiện đại. “Ngọn cờ đầu của thơ ca cách mệnh, thi sĩ của lý tởng cộng sản”. Tập thơ “Việt Bắc”, là đỉnh cao của thơ Tố Hữu đồng thời cũng là thành tựu hàng đầu của thơ ca kháng chiến chống Pháp, trong đó bài thơ “Việt Bắc” đợc coi là kết tinh sở trờng nghệ thuật của ngòi bút Tố Hữu. Đó là khúc hát ân tình của ngời kháng chiến đối với quê hương, quốc gia với nhân dân cách mệnh được trình bày bằng một nghệ thuật vừa cổ điển vừa hiện đại nhưng mà then chốt là truyền thống ân nghĩa đạo lý thủy chung của dân tộc.

    Được coi là người sinh ra để thơ hoá những vấn đề chính trị, thơ Tố Hữu luôn bám sát các sự kiện cách mệnh. Men theo năm tháng những bài thơ của Tố Hữu, ta có thể tái tạo lại những chặng đường hào hùng của cách mệnh Việt Nam. Thơ ông quả là “cuốn biên niên sử bằng thơ” như có nhà nghiên cứu đã thẩm định. “Việt Bắc” ko phải là ngoại lệ.

    Tháng 7/1954 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi hoà bình được lập lại, miền Bắc nước ta hoàn toàn giải phóng, một trang sử mới mở ra cho quốc gia. Tháng 10/1954, cơ quan Trung ương của Đảng và Nhà nước chuyển từ căn cứ địa về thủ đô. Trong thời khắc lịch sử đấy, bài thơ “Việt Bắc” đã ra đời. “Việt Bắc” ko còn là tình cảm riêng của Tố Hữu nhưng mà còn tiêu biểu cho tình cảm của người kháng chiến miền xuôi đối với chiến khu cách mệnh, với quốc gia, với nhân dân. Một sự kiện chính trị đã chuyển hoá thành thơ ca theo cách “Tâm tình hoá, là một đặc trng của lối thơ trữ tình chính trị Tố Hữu. 20 câu thơ trước nhất của “Việt Bắc” trình bày rất rõ đặc trưng nghệ thuật này.

    Phân tích 20 câu đầu bài Việt Bắc để thấy được tình cảm gắn bó, thủy chung của cán bộ cách mệnh và người chiến khu

Đoạn thơ mở đầu bằng những câu thơ ngọt ngào:

Mình về mình có nhớ ta

Mời năm năm đấy thiết tha mặn nồng.

    Câu thơ mở ra cảnh từ biệt, một hoàn cảnh đặc thù để bộc lộ xúc cảm trữ tình dạt dào. Cảnh từ biệt vẫn thân thuộc trong thơ ca dân gian và cổ điển truyền thống đã được Tố Hữu khéo vận dụng để diễn tả tâm trạng mang tính thời đại. Cuộc chia tay lớn của cán bộ Đảng, Chính phủ với Việt Bắc được thu vào cuộc chia tay của một vài trai gái: người ở lại rừng núi chiến khu là cô gái Việt Bắc, người về xuôi là anh cán bộ cách mệnh. Chuyện chung đã hoá thành chuyện riêng, chuyện cách mệnh của dân nước trở thành chuyện tình yêu của lứa đôi, cuộc chia tay đầy lưu luyến lưu luyến giữa những người đã từng gắn bó sâu nặng lâu dài:

    “Mười lăm năm” “thiết tha mặn nồng” được Tố Hữu trình bày bằng một thể thơ giàu tính dân tộc. Thể lục bát, cách kết cấu đối đáp, sử dụng đại từ nhân xưng “Mình”, “Ta” thân thuộc trong thơ ca dân gian, có khả năng “biểu thị một cách thuận tiện, thích hợp với điệu hồn chung của số đông người Việt” “Rung lên cái sợi tơ lòng chung của những tấm lòng Việt”. Tất cả những yếu tố đó đã diễn tả thật xúc động tình cảm quyến luyến thiết tha trong một cuộc chia tay đặc thù: chưa xa đã nhớ, để chia nhưng mà ko xa, cách nhưng mà ko biệt.

Mình về mình có nhớ ta” đã là chuyện chung thuỷ, riêng tư. Nhưng tới:

“Mình về mình có nhớ ko

Nhìn cây nhớ núi nhìn sông nhớ nguồn”

    thì ko còn là chuyện của tình yêu lứa đôi nhưng mà đã là chuyện ân nghĩa thủy chung của đạo lý dân tộc. Câu thơ lục bát điệp hai lần từ “mình” nghe như lối tâm tình thương yêu nhưng mà day dứt. Băn khoăn lớn nhất của ta và mình trong cuộc chia tay là ân tình thủy chung. Cái lạ mắt ở chỗ: một câu hỏi về thời kì, một câu hỏi về ko gian. Chỉ một khổ thơ đã gói gọn một thời cách mệnh, một trời cách mệnh. Tác giả đã chọn tình yêu một vài trai gái làm một góc nhìn để bao quát toàn cảnh Việt Bắc với “Mười lăm năm đấy thiết tha mặn nồng” Từ thuở cách mệnh còn trứng nước tới lúc trưởng thành vững vàng đó là điểm nhìn nghệ thuật rất Tố Hữu- người thi sĩ luôn khơi nguồn cảm hứng từ những sự kiện lớn của cách mệnh.

Tiếp theo câu hỏi của ngời ở là tiếng lòng của người đi:

Tiếng người nào tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ ngay ngáy bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

    Người đi đã nghe câu hỏi, lòng tràn đầy bâng khuâng “ngay ngáy” một tình cảm thương nhớ “thiết tha”. Tâm trạng lúc chia tay được diễn tả thật đắt qua sự luyến láy của ngôn từ và cả ở nhạc điệu của câu thơ: Hai câu đầu là nhịp 2/2 hối hoàn của lục bát tới đây đã vặn mình chuyển điệu 3/3:

“Áo chàm đưa/ buổi phân ly

Cầm tay nhau/ biết nói gì / hôm nay”

    Cái xao xuyến bổi hổi của lòng người đã cồn cào nổi sóng trên câu thơ trình bày cách thần tình chút ngập ngừng chứa chan tình thương yêu, tạo ra một khoảng lặng đầy biểu cảm để chuỗi câu hỏi tiếp theo vang lên dồn dập, tha thiết hơn.

    Mười hai câu lục bát còn lại là lời của người ở, cấu tạo bằng sáu câu hỏi như khơi sâu vào kỷ niệm. Mỗi câu hỏi đều gợi lại những gì tiêu biểu nhất của Việt Bắc qua những hình ảnh chọn lựa gợi cảm: Mưa nguồn, suối lũ, mây mù, Những hình ảnh chọn lựa vừa chân thực vừa thơ mộng; “Hắt hiu lau xám đặm đà lòng son” Những câu thơ có khả năng diễn biến những khái niệm trừu tợng thành hình ảnh đầy cảm giác sống động cụ thể “mối thù nặng vai”. Nghệ thuật nhân hoá cũng tạo nên sự sống động cho hình ảnh thơ:

“Mình về rừng núi nhớ người nào

Trám bùi để rụng, măng mai để già”

    Tình cảm của ngời ở đối với ngời đi xem ra đợc trình bày sâu kín hơn cả trong câu thơ này, chỉ 14 chữ nhưng mà chứa đựng biết bao quyến luyến thương nhớ: Người đi rồi cả một miền rừng trở thành hoang vắng, trám ko người nhặt, măng ko người nào hái, cả núi rừng cũng mong nhớ tới thờ thẫn. Như một thông lệ trong cuộc chia tay giữa những người thân thiết, người ta thường đẩy thời kì về quá khứ để chưa xa đã nhớ, chưa biệt đã thương. Để trên nền xúc cảm này, dòng hồi tởng những kỉ niệm thân yêu ùa về mãnh liệt.

“Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa”

    Nhìn thoáng qua, tổ chức các câu thơ đều lặp lại ở phép láy đầu 6 câu: Mình đi, mình về. “Đi”, “Về” vốn ngợc chiều trái hướng, song ở đây lại tương đồng một phương .

    Phải chăng niềm tin giản dị nhưng mà rất thực của cả người đi và người ở đã thổi vào câu chữ, làm nên chút choáng ngợp bối rối của ngôn từ, trình bày mạch ngầm văn bản trong chiều sâu thơ ca: Ra đi để hứa về. Việt Bắc đã trở thành quê hương thứ hai của ngời cán bộ kháng chiến.

    Những kỷ niệm được gợi nhớ đều là những kỷ niệm của cuộc sống chung, tình cán bộ với nhân dân chia ngọt sẻ bùi, chung gian lao, chung mối thù Nếu ko khéo rất dễ sa vào cái gọi là “liệt kê kỉ niệm” câu thơ sẽ trôi tuột đi, ko thể lưu đọng lại trong lòng người đọc. Cái làm nên chất thơ của bài “Việt Bắc” cũng như của đoạn thơ này chính là nhạc điệu. Chính nhạc điệu đã làm cho các kỷ niệm trở thành ngân nga, trầm bổng réo rắt, thấm sâu vào tâm tư. Những yếu tố làm nên chất nhạc kỳ diệu đấy ko chỉ ở những câu lục bát rất chuẩn về thanh luật nhưng mà còn ở nghệ thuật tiểu đối được sử dụng với tần số cao trong các câu thơ. Nó ko chỉ có khả năng biểu đạt rất xúc động nỗi lòng sâu kín bổi hổi của người đi kẻ ở, nhưng mà còn tạo ra sự tương xứng về cấu trúc, vẻ đẹp nhịp nhàng của ngôn từ.

Mưa nguồn suối lũ / những mây cùng mù

Miếng cơm / mối thù

Trám / măng

Hắt / son

Nhớ / mình

Tân / đa

    Những hình ảnh thơ đã thực sự cất lên chất thơ nhờ nhạc điệu đầy quyến luyến, trầm bổng, ngân nga qua những câu thơ sóng đôi lối đối xứng tiểu đối, nó mang vẻ đẹp cổ điển uyên bác. Đặc thù câu hỏi cuối đoạn thơ có thể tách riêng ra bởi sự thâm thúy, súc tích:

“Mình đi mình có nhớ mình

Tân Trào Hồng Thái mái đình cây đa”

    Đại từ “mình”, “ta” vốn được sử dụng trong đối đáp thơ ca dân gian nay được Tố Hữu sử dụng đầy biến ảo: Lúc mình là Ta, lúc “ta” là “mình”, cái ngầm ý hai ta là một đã rõ. Nhng ở đây một câu lục nhưng mà tới ba lần lặp lại chữ mình: “Mình đi, mình có” là chỉ ngời về, “nhớ mình” là chỉ người ở. Câu hỏi đầy ý nhị nhưng mà sâu kín: Mình quên “ta” cũng là quên chính “mình” đó. Cũng như ở phần sau, Tố Hữu lại nhấn theo lối bồi thấn trong câu thơ trả lời khẳng định sắt son.

“Mình đi mình lại nhớ mình

Nguồn bao nhiêu nước tình nghĩa bấy nhiêu”

    Thi sĩ đã khai thác rất đắt chữ “Mình” trong tiếng Việt. “Mình” vừa là bản thân vừa là ta, “Mình” cũng là ngời thân thiết có thể xem như chính mình vậy. Đại từ nhân xưng được sử dụng vừa thống nhất vừa biến hoá khiến “Việt Bắc” cất lên như tiếng lòng đồng vọng bản hoà âm tâm hồn của kẻ ở người đi.

    Sự đổi chỗ trong tổ chức câu thơ: “Mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào” được viết thành: “Tân trào Hồng Thái mái đình cây đa” chứng tỏ tên riêng và danh từ chung đều đã tương đồng hoàn toàn về ý nghĩa -Việt Bắc quê hương cách mệnh. Nỗi nhớ về chiến khu Việt Bắc “Tân Trào, Hồng Thái”, đã chuyển hoá thành nỗi nhớ quê hương “Mái đình cây đa” những hình ảnh đã đi vào tiềm thức người Việt từ nghìn đời. “Trong thơ Tố Hữu, cái riêng, cái chung như ko còn ranh giới, cái cũ cái mới lồng vào nhau, (Nguyễn Văn Hạnh) nhưng mà đây là một trờng hợp tiêu biểu.

    “Việt Bắc” là bài ca tâm tình, ngọt ngào đượm đà rất tiêu biểu cho hồn thơ, cho phong cách thơ của Tố Hữu. Vẫn là tiếng nói của tình thiện cảm yêu nhưng là tình yêu đối với quê hương quốc gia, đối với cách mệnh đối với nhân dân.

    Trong câu chuyện với một nhà nghiên cứu văn học người Pháp Tố Hữu tâm tư rằng: “mình phải lòng quốc gia và nhân dân của mình. Và đã nói về quốc gia về nhân dân như nói về người mình yêu”. Cho nên tình yêu trở thành tình nghĩa “Việt Bắc” đã trở thành tiếng hát ân tình chung của những người kháng chiến, của cả dân tộc trong một thời khắc lịch sử đáng ghi nhớ.

    Có thể khẳng định rằng đoạn thơ trên là những câu thơ hay nhất của bài thơ “Việt Bắc”.

Trên đây là các bài văn mẫu Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu do thomo.vn sưu tầm và tổng hợp được, mong rằng với nội dung tham khảo này thì các em sẽ có thể hoàn thiện bài văn của mình tốt nhất!

Đăng bởi: thomo.vn

Phân mục: Lớp 12, Ngữ Văn 12

Xem thêm chi tiết về Phân tích hai mươi câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

(hay nhất)

Source: THOMO
Categories: Giáo dục

Viết một bình luận